การดูแลบ้านหลังน้ำท่วม

วันนี้สถาปนิกอาสามีบทความดีๆเกี่ยวกับการดูแลบ้านหลังน้ำท่วม ซึ่งเป็นบทความจาก ท่านอาจารย์ยอดเยี่ยม เทพธรานนท์ สถาปนิกอาวุโส และอดีตนายกสมาคมสถาปนิกสยามฯ เพื่อแนะนำแนวทางง่ายๆ ในการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยของท่านหลังจากน้ำท่วมมาบอกเล่าให้ทราบกัน

- ระบบไฟฟ้า ขณะน้ำท่วมทุกบ้านคงจะปิดวงจรไฟฟ้าหรือคัทเอ้าท์ทั่วทั้งบ้าน ทำให้ไม่มีกระแสไฟฟ้าเดินในระบบ ซึ่งลดอันตรายแก่ผู้อยู่อาศัย และแก้ปัญหาจากไฟฟ้าลัดวงจรได้อย่างแน่นอน แต่เมื่อน้ำลดลงควรตรวจสอบระบบไฟฟ้าในบ้านของท่านดังนี้ครับ
เปิดคัทเอ้าท์ให้มีกระแสไฟฟ้าเข้ามา ถ้าปลั๊กหรือจุดใดจุดหนึ่งในระบบยังเปียกชื้นอยู่ คัทเอ้าท์จะตัดไฟและฟิวส์จะขาดให้เปลี่ยนฟิวส์แล้วทิ้งไว้ 1 วันให้ความชื้นระเหยออกไปแล้วลองทำใหม่ หากยังเป็นเหมือนเดิมคงต้องตามช่างไฟมาแก้ไขดีกว่าเสี่ยงชีวิตครับ
เมื่อทดสอบผ่านขั้นตอนแรกไปแล้ว ลองทดสอบเปิดไฟฟ้าทีละจุดและทดสอบกระแสไฟฟ้าในปลั๊กว่ามาปกติหรือไม่ด้วยไขควงทดสอบไฟ หากทุกจุดทำงานได้ก็สบายใจได้ หากมีปัญหาอยู่ต้องรอให้ความชื้นระเหยออกก่อน ถ้ายังมีปัญหาก็คงต้องตามช่างมาแก้ไขหรือเปลี่ยนปลั๊ก/ สวิช์เหล่านั้นครับ ลองดับไฟทุกจุดในบ้าน ปลดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าออกทั้งหมด แต่ยังเปิดคัทเอ้าท์ไว้แล้งววิ่งไปดูมิเตอร์ไฟฟ้าหน้าบ้านว่าหมุนหรือไม่ หากไม่เคลื่อนไหวแสดงว่าไฟฟ้าในบ้านเราไม่น่าจะรั่ว แต่ถ้ามิเตอร์หมุนแสดงว่าไฟฟ้าในบ้านท่านอาจจะรั่วได้ ให้รีบตามช่างไฟมาดูแลโดยเร็วครับ หากพอมีงบประมาณสำหรับปรับเปลี่ยนระบบไฟฟ้าในบ้านของท่าน แนะนำให้ตัดปลั๊กไฟในระดับต่ำๆ ในบ้านชั้นล่างออกให้หมด (ถ้าคิดว่าน้ำท่วมอีกแน่ๆ ) แล้วปรับตำแหน่งปลั๊กไฟไปอยู่ที่ระดับประมาณ 1.10 เมตร หลังจากนั้นควรแยกวงจรไฟฟ้าออกเป็น 2-3 วงจร คือ 1. วงจรไฟฟ้าสำหรับบ้านชั้นล่าง (ที่น้ำอาจท่วมถึง) 2. วงจรไฟฟ้าสำหรับบ้านชั้นบนขึ้นไป (ที่น้ำท่วมไม่ถึง) 3. วงจรสำหรับเครื่องปรับอากาศ การกระทำดังกล่าวจะทำให้ท่านควบคุมการเปิด-ปิดวงจรไฟฟ้าในบ้านได้อย่างอิสระ และง่ายต่อการซ่อมแซมบำรุงรักษาครับ

- ระบบประปา เป็นอีกระบบที่มีความสำคัญเพราะเกี่ยวกับสุขอนามัยของผู้อยู่อาศัย มีแนวทางตรวจสอบระบบประปาในบ้านหลังน้ำท่วมดังนี้ครับ ถ้ามีบ่อเก็บน้ำใต้ดิน หรือถังเก็บน้ำในระดับน้ำท่วมถึง พึงระลึกเสมอว่าน้ำที่ท่วมเป็นน้ำสกปรกเสมอ ดังนั้นควรล้างทำความสะอาดถังน้ำ และบ่อน้ำให้สะอาดเพื่อความปลอดภัยของท่านและสมาชิกในบ้าน โดยไม่เสียดายน้ำ แล้วจึงปล่อยน้ำประปาใหม่ลงเก็บไว้ใช้งานอีกครั้งหนึ่งครับบ้านที่มีระบบปั๊มน้ำควรตรวจสอบอุปกรณ์ปั๊มน้ำ และถังอัดความดันว่าใช้งานได้เหมือนเดิมหรือไม่ โดยพิจารณาเสียงเครื่องทำงาน ดูแรงดันน้ำในท่อว่าแรงเหมือนเดิม (ก่อนน้ำท่วม) หรือไม่ หลังจากนั้นตรวจสอบดูว่าถังอัดความดันทำความดันได้ดีเหมือนเดิมหรือไม่ หากมีความผิดปกติควรตรวจสอบด้วยการแกะ แงะ ไข ว่ามีเศษผง สิ่งสกปรกเข้าไปอุดตัน กีดขวางการทำงานของอุปกรณ์เหล่านี้หรือไม่หากปั๊มน้ำที่บ้านท่านถูกน้ำท่วม ให้เดาไว้ก่อนว่าน่าจะเสียหายและหากใช้งานต่อไปเลยอาจเกิดอันตรายจากความชื้นในมอเตอร์ได้ ควรเรียกหาช่างมาทำให้แห้งเสียก่อนตามกรรมวิธีทางเทคนิค (ที่ไม่ใช่นำไปตากแดดแบบเนื้อเค็ม) เพื่อลดความเสี่ยงจากเพลิงไหม้ในตัวมอเตอร์ได้ครับ

- อุปกรณ์ไฟฟ้า อุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ ได้แก่เครื่องปรับอากาศ ตู้เย็น เครื่องซักผ้า มอเตอร์ และอาจรวมไปถึงรถยนต์ก็ได้ เป็นเครื่องจักรกลที่เราท่านไม่น่าประมาท หรือหาทางแก้ไขซ่อมแซมเอง ถ้าไม่จำเป็นจริงๆ อย่าเพิ่งใช้เด็ดขาด เพราะอุปกรณ์เครื่องใช้เหล่านี้เมื่อโดนน้ำท่วม ก็แสดงว่าน้ำไหลเข้าไปในเครื่องเรียบร้อยแล้ว เราไม่มีทางรู้เลยว่าเจ้าอุปกรณ์เครื่องใช้เหล่านี้จะป่วยไข้ เสียหายแค่ไหน การนำไปตากแดดแล้วมาใช้งานต่อเป็นพฤติกรรมที่เสี่ยงต่อชีวิตท่าน และอัคคีภัยในบ้านท่านมากจากการลัดวงจรของระบบไฟฟ้าและอุปกรณ์เครื่องกลของเครื่องเหล่านั้น แต่ถ้าหากจะยังใช้งานจริงๆ ก็มีข้อแนะนำดังนี้ครับคือ ตลอดเวลาที่ใช้ต้องมีคนอยู่ด้วยเสมอ เผื่อเวลาฉุกเฉินจะได้ปิดเครื่อง ดึงปลั๊กได้ทันทีที่ Cut out ไฟฟ้าหลักของบ้านท่าน ต้องมีฟิวส์คุณภาพติดตั้งเสมอ หากเกิดไฟฟ้าลัดวงจรเมื่อใด ต้องแน่ใจว่าวงจรไฟฟ้าจะถูกตัดออกทันทีเมื่อไม่จำเป็นต้องใช้งานอุปกรณ์เหล่านี้ ต้องรีบนำไปแก้ไขซ่อมแซมโดยช่างผู้รู้ทันทีครับ

สถาปนิกอาสากับป้าหมวย

เมื่อประมาณปลายเดือนมีนาคมผมได้รับเมล์ฉบับหนึ่งเล่าเรื่องและขอความช่วยเหลือให้กับ ป้าหมวย ที่เป็นผู้ใจบุญนำสุนัขและแมวข้างถนนมาเลี้ยงไว้ภายในบ้าน แต่วันนึงบ้านป้าหมวยเกิดไฟไหม้ขณะที่ป้าหมวยไม่อยู่บ้านทำให้แมวตายไปหลายตัว ข่าวเหตุไฟไหม้ออกข่าวและถูกส่งต่อด้วยสังคมออนไลน์อย่างรวดเร็ว ความช่วยเหลือเบื้องต้นเช่น เสื้อผ้า เครื่องใช้ อาหารหมาและแมว ถูกส่งมาช่วยมากมาย ผมได้เข้าไปดูสถานที่ในฐานะสถาปนิกอาสาในวันถัดมาหลังจากทราบข่าวว่าจะช่วยเลืออะไรได้บ้าง ภาพที่เห็นก็ชวนให้สงสารและคิดว่าคงต้องช่วยจัดระบบต่างๆให้ป้าหมวยใหม่ด้วย ไม่อย่างนั้นก็จะอยู่ในสภาพที่ไม่ถูกสุขลักษณะต่อไป เช่น ต้องเพิ่มระบบบำบัดน้ำเสียของบ้านและส่วนเลี้ยงสัตว์ แยกส่วนพักอาศัยกับเลี้ยงสัตว์ ฯลฯ ในส่วนเรื่องการนำสัตว์มาเลี้ยงแบบนี้ ผมมองว่าควรทำแบบเป็นระบบด้วย คือ จัดให้มีการฉีดยาและทำประวัติ หรือทำหมันหมาแมวทุกต้วด้วย เพื่อจะได้ไม่สร้างปัญหากับผู้อาศัยข้างเคียง

โชคดีที่ไฟไหม้ครั้งนี้เสียหายเฉพาะโครงสร้างชั้นสอง ส่วนเสาชั้นล่างยังใช้ได้ ผมจึงออกแบบใหม่โดยใช้ขนาดบ้านเดิมเป็นหลัก เพื่อง่ายต่อการใช้งานแบบเดิมของป้าหมวยและง่ายต่อการขออนุญาตก่อสร้างด้วย

อะไรคือ....ไฟฟ้า 1 เฟส และ 3 เฟส

วันนี้ขออนุญาตินำบทความเรื่องราวเกี่ยวกับระบบไฟฟ้าที่ใช้ภายในบ้านพักอาศัยมาเล่าสู่กันฟัง
ระบบไฟฟ้าที่การไฟฟ้าจ่ายมาตามบ้านพักอาศัยจะเรียกกันว่าระบบไฟฟ้าแรงดันต่ำ ซึ่งจะแบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ
แบบระบบไฟฟ้า 1 เฟสและระบบไฟฟ้า 3 เฟส เราจะมาดูรายละเอียดกันว่าแต่ละแบบต่างกันอย่างไร

- ระบบไฟฟ้า 1 เฟส เป็นระบบที่สายไฟ 2 เส้นโดยเส้นหนึ่งจะมีกระแสไฟจะเรียกว่า สายเฟส และสายอีกเส้นจะไม่มีกระแสไฟจะเรียกว่า สายนิวตรอน ที่นี้ทำอย่างไรถึงจะรู้ว่าสายไหนเป็นสายเฟสหรือสายนิวตรอน เราลองนำไขควงที่ใช้วัดกระแสไฟแตะที่สายไฟ ถ้าไขควงมีไฟติดแสดงว่าเส้นนั้นคือ สายเฟสหรือสายที่มีกระแสไฟวิ่งอยู่(จับด้วยมือเปล่า..ไม่ได้) ซึ่งหากใช้เครื่องมือวัดแรงดันกระแสไฟฟ้าระหว่างสายทั้งสองก็จะได้เท่ากับ 220 โวล์ต

- ระบบไฟฟ้า 3 เฟส เป็นระบบที่มีสายไฟ 4 เส้น โดยจะมีสายไฟที่มีกระแสไฟฟ้าอยู่ 3 เส้นและสายนิวตรอน 1 เส้น เราจึงมักเรียกระบบสายแบบนี้ว่า ระบบไฟฟ้า 3 เฟส และก็มีแรงดันระหว่างสายเฟสและสายนิวตรอนเท่ากับ 220 โวล์ตเช่นเดียวกัน โดยสายเฟสแต่ละเส้นมีแรงดันไฟฟ้าอยู่ถึง 380 โวล์ต ซึ่งทำให้สามารถจ่ายกระแสไฟฟ้าได้มากกว่าระบบสาย 1 เฟสถึง 3 เท่า จึงเหมาะกับอาคารขนาดใหญ่หรือบ้านพักอาศัยขนาดใหญ่ที่มีการใช้ไฟฟ้ามากเป็นพิเศษ


เมื่อเราจะสร้างบ้านพักอาศัยอย่าลืมปรึกษาวิศวกรไฟฟ้าทุกครั้ง แจ้งความต้องการการใช้ไฟฟ้า ประเภท จำนวนเครื่องใช้ไฟฟ้าของท่านให้ละเอียดที่สุด เพื่อที่จะได้วางแผนการก่อสร้างในส่วนของงานระบบได้อย่างถูกต้อง เพราะเมื่อท่านจะขอมิเตอร์จากการไฟฟ้าฯ ท่านจะต้องเดินสายไฟภายในให้เสร็จเรียบร้อย จากนั้นการไฟฟ้าจะเข้ามาตรวจสอบการเดินสายไฟ ถ้าการเดินสายถูกต้องตามมาตรฐานการไฟฟ้าฯ การไฟฟ้าฯจึงจะทำการติดตั้งมิเตอร์ให้ท่านได้....

ปัญหาประปา....ที่ไม่น่ากลุ้ม

วันนี้มีเคล็ดลับดีๆสำหรับการแก้ปัญหาที่เกิดจากงานประปาชำรุดเสียหาย บางปัญหาต้องให้ช่างผู้ชำนาญเป็นผู้แก้ไข แต่บางปัญหาเราก็สามารถแก้ได้ด้วยตัวเองนะครับ วันนี้มีเคล็ดลับ การดูแลรักษาฝักบัว หัวฝักบัวเมื่อใช้งานไประยะหนึ่ง จะมีคราบหินปูนเกาะบริเวณรูฝักบัว ซึ่งคราบหินปูนเหล่านี้เกิดจากน้ำประปาที่เราใช้นี่เอง เวลาเราเปิดน้ำใช้งานทำให้น้ำไหลไม่สะดวก หรือไม่ทิศทางการไหลเปลี่ยนไปทำให้การอาบน้ำดูทุลักทุเลน่าดู

วิธีแก้ เอาวิธีแบบบ้านๆเลยก็ให้ถอดหัวฝักบัวดังกล่าวมาแช่ในน้ำส้มสายชู ทิ้งไว้สัก 20-30 นาที

ปัญหาฝักบัวตันอีกแบบหนึ่งที่เราพบอยู่เสมอ คือ ตะกอนที่ปนมากับน้ำอุดตันบริเวณฟิลเตอร์ อันนี้ไม่ยากครับ ถอดสกรูเอาฟิลเตอร์ออกมาล้างทำความสะอาดแล้วใส่กลับไปเราก็จะได้ฝักบัวอันใหม่(อันเดิม)แล้วครับ

งานตกแต่งห้องครัวใหม่เป็นงานที่มีงานระบบเข้ามาสัมพันธ์กับงานตกแต่งหลายส่วน เช่น ระบบประปา ระบบไฟฟ้า ระบบระบายอากาศ ดังนั้นผู้ออกแบบและเจ้าของบ้านต้องสรุปแบบงานตกแต่งให้เสร็จเรียบร้อยก่อนงานระบบจะเข้ามาทำเพื่อให้งานก่อสร้างไม่สะดุดและไม่เกิดความเสียหายภายหลัง สิ่งหนึ่งที่จำเป็นจะต้องทำก็คือ การนำเสนอภาพ 3 มิติให้แก่เจ้าของบ้านพิจารณาก่อนทำงาน เพื่อจะได้นึกภาพหลังจากงานเสร็จแล้วออก ถ้ามีอะไรที่ไม่เหมาะสมกับการใช้งานก็จะได้ปรับเปลี่ยนได้ทันการณ์ ในการทำงานจริงผู้ออกแบบต้องระบุวัสดุอุปกรณ์ที่จะใช้ในห้องครัวก่อนเพื่อจะได้ทราบขนาดที่จะไปสัมพันธ์กับงานระบบ

ผนังบ้านร้าว

ผมได้มีโอกาสให้คำปรึกษาสมาชิกท่านหนึ่ง เรื่อง ผนังบ้านร้าว จากการที่ได้ไปดูที่บ้านจึงทำให้รู้ว่า ปัญหารอยร้าวเกิดจาก 2 สาเหตุหลักๆ คือ



1. บ้านทรุดตัวเนื่องจากโครงสร้าง สังเกตได้จากรอยร้าวที่ทำทิศทางเฉียงไปด้านใดด้านหนึ่ง ซึ่งต้องให้วิศวกรมาตรวจสอบอีกครั้งว่าจะซ่อมแซมอย่างไร

2. รอย ผนังบ้านร้าว เนื่องจากตอนก่อสร้างไม่ได้ทำทับหลังและเอ็น คสล. รัดรอบวงกบประตูหน้าต่าง เมื่อเราใช้งานบ่อยๆก็ทำให้เกิดรอยร้าวตามมุมวงกบ ถ้าไม่รีบแก้ไขก็จะทำให้น้ำฝนซึมเข้ามาสร้างความเสียหายกับงานพื้นและสีภายในได้ ในกรณีนี้การซ่อมไม่ยากเท่ากรณีแรก เพียงสกัดปูนฉาบตามแนวรอยร้าวกว้างประมาณ 3-4 ซม. ทำความสะอาดแนวที่สกัด จากนั้นใช้ปูนสำหรับซ่อมรอยร้าว(ไม่ใช่ปูนซ่อมโครงสร้างนะครับ)ฉาบตามแนวที่เราสกัดให้เรียบ ทิ้งไว้ให้แห้งสนิทแล้วค่อยทาสีเก็บ

หนังสือที่คนไทยควรอ่าน

หนังสือเล่มนี้เป็นเหมือนคู่มือสำหรับคนไทย ถ้าอ่านแล้วนำไปปฏิบัติตามประเทศไทยจะเป็นมหาอำนาจทางการเกษตร มีกินมีใช้ พออยู่ เหลือค้าขาย และแบ่งปันให้เพื่อนมนุษย์ แต่เราไม่ต้องการเป็นมหาอำนาจหรอก เราแค่อยากเป็นประเทศที่น่าอยู่ที่สุดในโลกก็พอ.....โดยมีในหลวงทรงเป็นประมุข

ก้าวแรกของภาคี

วันนี้ได้รับโอกาสจากคุณหมอปัญญา ไข่มุก ผู้ดูแลกำกับงานทางด้านสุขภาพและการอกกำลังกายของ สสส. ร่วมรับประทานอาหารกลางวันที่รพ.เทพธารินทร์ เพื่อทำความรู้จักและแนะนำงานของ สสส.ที่ผมจะเข้าไปร่วมงานเป็นภาคีด้านการออกแบบและวางผังพื้นที่ออกกำลังสำหรับประชาชน บรรยากาศเป็นไปแบบสบายๆ คงจะมีการร่วมประชุมกับคณะกรรมการชุดใหญ่เร็วๆนี้
ผมอยากให้เพื่อนๆที่สนใจอยากเข้าร่วมกลุ่มภาคีทำงานร่วมกันครั้งนี้แจ้งความจำนงค์และความถนัดเพื่อรวมกลุ่มกันทำงานในอนาคต
คุณหมอแจ้งว่าเราจะเริ่มโครงการ Healhty space ในกรุงเทพฯก่อน อาจจะเป็นพื้นที่โรงเรียนของกรุงเทพฯ เป้าหมายของงาน คือ การสร้างพื้นที่ออกกำลังกายในทุกจังหวัด และจะต้องเป็นการทำงานแบบบูรณาการ คือ ชุมชนต้องดูแลพื้นที่กันเองได้ภายหลังและมีส่วนร่วมในการทำงานด้วยกันกับ สสส. จะทำให้พวกเขารักและช่วยกันดูแลพื้นที่กันต่อไป